Door AI gegenereerd beeld van het VN-gebouw dat verdrinkt in plastic afval
De vijfde sessie van het Intergouvernementele Onderhandelingscomité (INC-5), belast met de totstandkoming van een baanbrekend wereldwijd verdrag ter bestrijding van plasticvervuiling, is zonder akkoord afgerond. Deze mislukking vormt een aanzienlijke tegenslag in de gecoördineerde strijd tegen de plasticcrisis en onderstreept de urgente, onvervangbare rol van lokale en gemeentelijke initiatieven, die de basis vormen van het werk van KIMO International.
Wat was het doel van het VN-verdrag inzake plastic?
Het VN-Kunststofverdrag werd bedacht als een historische, juridisch bindende overeenkomst, vergelijkbaar met het Klimaatakkoord van Parijs, maar dan voor plasticvervuiling. Het werd in 2022 geïnitieerd met als overkoepelend doel de volledige levenscyclus van plastic aan te pakken – van de winning en productie van fossiele brandstoffen tot afvalverwerking en vervuiling. De internationale gemeenschap had gehoopt op een robuust kader met:
- Bindingsdoelen om de productie van nieuwe plastic polymeren drastisch te verminderen.
- Ambitieuze tijdlijnen voor het geleidelijk uitbannen van wegwerpplastic.
- Wereldwijde normen voor het ontwerp en de recyclebaarheid van kunststofproducten.
- Belangrijke financiële mechanismen ter ondersteuning van afvalbeheer in ontwikkelingslanden.
Volgens het Wereld Economisch Forum beloofde een succesvol verdrag "een meer circulaire economie voor plastics te creëren" en te voorkomen dat jaarlijks miljoenen tonnen afval in onze oceanen en het milieu terechtkomen.
Waarom mislukten de onderhandelingen?
Na tweeënhalf jaar onderhandelen bleken de diepe verdeeldheid tussen de lidstaten onoverbrugbaar. De onderhandelingen mislukten uiteindelijk vanwege een fundamenteel conflict in de aanpak:
- Ambitie versus voluntarisme: Een ambitieuze coalitie van landen, waaronder de Europese Unie, Canada en vele eiland- en kuststaten, drong aan op strenge, bindende wereldwijde doelstellingen om de plasticproductie te verminderen. Zij betoogden dat zonder de bron van het probleem – de steeds toenemende productie – de inspanningen op het gebied van recycling en afvalbeheer tenietgedaan zouden worden.
- Wereldwijde regels versus door de natie geleide plannen: Een groep landen, waaronder grote plasticproducerende landen en olie-exporteurs, verzette zich hiertegen en was voorstander van een systeem van vrijwillige, landspecifieke plannen die zich primair richtten op afvalbeheer en recycling. Ze verzetten zich tegen bindende wereldwijde productielimieten. Deze impasse, voornamelijk rond de kwestie van productielimieten, kon niet worden doorbroken, waardoor het verdragsproces in het ongewisse bleef en de wereld zonder een uniform plan bleef om deze groeiende milieuramp aan te pakken.
Een wereldwijd falen onderstreept de noodzaak van lokaal leiderschap
Het mislukken van deze gesprekken op hoog niveau is een pijnlijke herinnering aan het feit dat internationale consensus langzaam tot stand komt en vaak ver achterloopt op de toenemende urgentie van de plasticvervuiling die onze kusten overspoelt en schadelijk is voor het zeeleven.
"Dit falen op internationaal niveau is teleurstellend, maar het ontslaat ons niet van de verantwoordelijkheid om actie te ondernemen", aldus raadslid Trish Robertson, voorzitter van KIMO International. "Het benadrukt juist het belang van lokale actie. Terwijl landen debatteren, staan gemeenten en lokale overheden in de frontlinie en worden ze dagelijks geconfronteerd met de tastbare gevolgen van plastic afval. Onze gemeenschappen kunnen het zich niet veroorloven om te wachten."
De rol van KIMO: actie waar het er het meest toe doet
KIMO International hanteert al meer dan 30 jaar het principe dat lokale actie de motor is van wereldwijde verandering. De mislukte VN-onderhandelingen maken de missie van ons netwerk belangrijker dan ooit. Wij bieden gemeenten en lokale overheden praktische tools, gedeelde kennis en samenwerkingsplatforms om direct en effectief actie te ondernemen:
- Lobbyen voor effectieve programma's voor afvalbeheer en -vermindering.
- Baanbrekende projecten zoals Fishing for Litter, waar vissers het zwerfvuil uit de zee rechtstreeks opruimen.
- Pleiten voor en testen van oplossingen voor de circulaire economie op lokaal niveau.
- Gemeenschappen over de grenzen heen verbinden om best practices te delen en onze gezamenlijke stem te versterken.
De noodzaak van een sterk wereldwijd verdrag blijft bestaan en KIMO zal zich hiervoor blijven inzetten. De huidige uitkomst is echter een duidelijke oproep tot actie. We dringen er bij onze leden, partners en alle lokale leiders op aan hun inspanningen te verdubbelen. Door te laten zien wat mogelijk is via lokaal initiatief, beschermen we niet alleen onze directe omgeving, maar creëren we ook het momentum en de bewijsbasis die nodig zijn om in de toekomst te pleiten voor sterkere internationale overeenkomsten.
Nationale overheden hebben de voortgang van een wereldwijd verdrag over plastic weliswaar tegengehouden, maar ons werk gaat door.
Over KIMO International:
KIMO International is een netwerk van gemeenten die samenwerken aan gezonde zeeën, schone stranden en bloeiende kustgemeenschappen. We brengen gemeenten samen om praktische oplossingen te vinden voor problemen met zeevervuiling en pleiten voor een sterker milieubeleid op alle niveaus.
