KIMO is verheugd de succesvolle afsluiting aan te kondigen van het webinar "Hoe kan het markeren van recreatievisgerei helpen bij het verminderen van vistuigverlies?", dat deelnemers uit de beleidsvorming, wetenschap, industrie en recreatievisserijgemeenschappen uit de hele Oostzee-regio en daarbuiten samenbracht. Het webinar, dat plaatsvond op 20 januari 2026, werd georganiseerd door de Baltische Commissie voor de Bescherming van het Mariene Milieu (HELCOM) en georganiseerd door KIMO met genereuze financiering van de Zweeds agentschap voor zee- en waterbeheer (SwAM).
Het webinar behandelde een cruciale milieu-uitdaging: achtergelaten, verloren of anderszins weggegooid visgerei (ALDFG), een belangrijke bron van plasticvervuiling en een bedreiging voor het leven in de zee. Zoals benadrukt in het webinar, HELCOM-evenementpaginaVerloren visgerei voor recreatief vissen – waaronder netten, lijnen en vallen – draagt aanzienlijk bij aan de vervuiling van de zee, veroorzaakt spookvissen, beschadigt leefgebieden en breekt af tot microplastics.
De besprekingen boden een actueel en uitgebreid overzicht van de wereldwijde en regionale inspanningen om visgerei voor recreatief vissen systematisch te markeren als primair instrument voor preventie en verantwoording. Het evenement vindt plaats op een cruciaal moment, met de nieuwe Uitvoeringsverordening (EU) 2025/274 van de EU De markering van recreatieve passieve uitrusting treedt in werking in januari van dit jaar.
Wereldwijde dynamiek en EU-beleid: het actiekader
Het webinar werd geopend met een keynote speech van Joel Baziuk, adjunct-directeur van de Wereldwijd Ghost Gear-initiatief (GGGI)De GGGI schetste de mondiale omvang van de ALDFG-crisis en benadrukte dat verloren visgerei een hardnekkige vorm van plasticvervuiling is en de dodelijkste vorm van zeeafval voor wilde dieren. Dit creëert een duidelijke en dringende noodzaak voor preventieve maatregelen zoals het markeren van visgerei.
Hierna verschoof de aandacht naar de concrete kaders die actie mogelijk maken. Haraldur Arnar Einarsson, expert op het gebied van visgerei bij de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN (FAO), schetste de tijdlijn voor de verplichte markering van visgerei, die naar verwachting tegen het einde van dit decennium wereldwijd van kracht zal worden na een geplande wijziging van bijlage V van MARPOL. Vrijwillige richtlijnen voor het markeren van visgerei (VGMFG), ondersteund door praktische handleidingen en risicobeoordelingskaders, werden benadrukt als de hoeksteen voor wereldwijde inspanningen ter ondersteuning van traceerbaarheid, milieubescherming, veiligheid en de strijd tegen illegale, niet-gerapporteerde en ongereguleerde (IUU) visserij.
De aandacht verschoof vervolgens naar de Europese Unie, waar een belangrijke beleidswijziging gaande is. Edgars Goldmanis van de Europese Commissie DG MARE De herziene EU-controleverordening werd gepresenteerd, die de regels voor het markeren van vistuig uitbreidt naar de recreatieve visserij. De belangrijkste drijfveer is schrijnend: afval afkomstig van de visserij vormt 27% van het mariene afval in de EU, met naar schatting 11,000 ton vistuig dat jaarlijks verloren gaat.
Het resultaat Uitvoeringsverordening (EU) 2025/274 van de Commissie De nieuwe regelgeving is nu van kracht. Deze schrijft voor dat passieve visuitrusting voor recreatief vissen (met uitzondering van handuitrusting) verplicht gemarkeerd moet worden met een identificatiecode voor de eigenaar/gebruiker. De regelgeving is technologie-neutraal en staat diverse markeringsmethoden toe, maar vereist dat de markeringen duurzaam, stevig bevestigd en zichtbaar op het wateroppervlak zijn, en dat de uitrusting aan de gebruiker kan worden gekoppeld.
In de praktijk: nationale implementatie, uitdagingen en inzichten
De kern van het webinar bestond uit nationale casestudies, die zowel de vooruitgang als de aanhoudende obstakels aan het licht brachten.
- Zweden (Per-Olof V Andersson, Zweeds Agentschap voor Zee- en Waterbeheer): Zweden benadrukte de complexiteit van de implementatie van de EU-regels binnen het bestaande wettelijke kader, waar vissen een publiek recht is. Belangrijke vragen werden gesteld over de praktische toepassing van de nieuwe EU-regels, zoals de markeringseisen voor gekoppelde netten en het plaatsen van labels op grote, stationaire fuiken. Zweden overweegt de markeringsregels voor recreatievisserij af te stemmen op die voor commerciële visserij, om consistentie te waarborgen.
- Estland (Anu Albert & Robert Aps, Ests Maritiem InstituutEstland liet een goed functionerend systeem zien. De regelgeving vereist goed zichtbare markeringen (bijvoorbeeld specifieke vlagconfiguraties voor netten, boeigrootte voor fuiken) en duidelijke identificatie die het vistuig koppelt aan het vergunningsnummer van de visser. Hoewel de naleving hoog is en er sprake is van vrijwillige melding, zijn er uitdagingen zoals het toenemende gebruik van kieuwnetten door de recreatie en de noodzaak van verplichte melding van verlies om preventie te verbeteren.
- Denemarken (Arne Rusbjerg, Deense Vereniging voor Recreatieve VisserijVanuit het perspectief van de vissers bood de Deense casus een openhartige beoordeling. Hoewel nieuwe regels het melden van verloren vistuig verplichten, werd een belangrijke zorg geuit: in kaart gebrachte gebieden zoals de Limfjord bleek dat een groot deel van het teruggevonden verloren vistuig niet gemarkeerd was, wat wijst op gebruik bij illegale visserij. Dit onderstreept een cruciale uitdaging: nieuwe regels treffen vooral vissers die zich aan de regels houden, en hun succes hangt af van voldoende handhavingsmiddelen om illegale activiteiten te ontmoedigen.
- IJsland (Haraldur Arnar Einarsson, expert op het gebied van visgerei bij de FAO): IJsland kent al tientallen jaren regelgeving die het markeren van kieuwnetten (op de drijvers en ankers) verplicht stelt, maar er was geen verplichting om het net zelf te markeren. De overheid heeft in 2020 regelgeving ingevoerd die het markeren van al het visgerei (zowel commercieel als recreatief) verplicht stelt. De vissers hadden aanvankelijk moeite met het markeren van hun netten, omdat de fabrikanten van het visgerei geen markeermateriaal leverden. Als oplossing begonnen ze hun visgerei te markeren met behulp van labels voor vee. Samenwerking met leveranciers om het markeren van visgerei te vereenvoudigen, zou bijdragen aan een effectievere implementatie van de regelgeving. Duidelijke richtlijnen voor het melden van verloren visgerei ontbreken echter nog steeds in IJsland.
De weg voor ons
De conclusie was duidelijk:
- Het markeren van uitrusting is een essentieel en kosteneffectief preventiemiddel dat verantwoordelijkheid bevordert, het terugvinden van apparatuur ondersteunt en het achterlaten ervan vermindert.
- Samenwerking is niet onderhandelbaar. Succesvolle implementatie is afhankelijk van een naadloze samenwerking tussen autoriteiten, vissers, ngo's en wetenschappers.
- Markering is onderdeel van een bredere oplossing. Het moet worden geïntegreerd met voorlichting, verbeterde systemen voor het afvoeren en recyclen van uitrusting en ruimtelijk en temporeel beheer van risicovolle activiteiten.
- Het is nu tijd voor actie. Met de geldende EU-regels en de steeds verdergaande wereldwijde normen markeert 2026 een cruciale operationele fase om beleid om te zetten in concrete bescherming van mariene ecosystemen zoals de Oostzee.
De rol van KIMO en een oproep tot voortgezette samenwerking
KIMO was vereerd om namens HELCOM deze essentiële dialoog te faciliteren. Als netwerk van lokale overheden die zich inzetten voor schone zeeën, erkent KIMO dat de aanpak van mariene vervuiling actie op alle niveaus vereist – van internationaal beleid tot lokale handhaving en betrokkenheid van de gemeenschap. De Oostzee, een gevoelig en waardevol semi-gesloten ecosysteem, is een uitstekend voorbeeld van waar regionale samenwerking, zoals bepleit door HELCOM, van vitaal belang is.
Het webinar benadrukte dat het markeren van visgerei meer is dan een bureaucratische verplichting; het is een praktische stap naar schonere zeeën, grotere verantwoordelijkheid van vissers en gezondere mariene ecosystemen.
KIMO spreekt haar dank uit aan alle sprekers, deelnemers, HELCOM en financier SwAM voor het succes van dit evenement. De gesprekken van vandaag markeren geen einde, maar een versterking van de voortdurende regionale inzet om beleid om te zetten in concrete actie.
Voor meer informatie over het webinar, inclusief de volledige context en doelstellingen zoals uiteengezet door HELCOM, kunt u terecht op de evenementpagina: https://helcom.fi/helcom-at-work/events/events-2026/webinar-how-can-marking-of-recreational-fishing-gear-help-reduce-gear-loss/
Je kunt de video-opname van het webinar ook bekijken op het YouTube-kanaal van HELCOM:
Over KIMO International:
KIMO International is een netwerk van gemeenten die samenwerken voor schone, gezonde zeeën. We brengen gemeenten, havens, vissers en andere belanghebbenden samen om praktische oplossingen te vinden voor mariene vervuiling, kustgemeenschappen te beschermen en duurzame praktijken te bevorderen.
Over HELCOM:
De Baltische Commissie voor de Bescherming van het Mariene Milieu, ook wel bekend als de Helsinki-commissie (HELCOM), is een intergouvernementele organisatie en het bestuursorgaan van het Verdrag inzake de Bescherming van het Mariene Milieu van de Oostzee (Verdrag van Helsinki). HELCOM zet zich in voor de bescherming van het mariene milieu van de Oostzee tegen alle vormen van vervuiling, het herstel van het ecologisch evenwicht en het bevorderen van een duurzaam gebruik van de mariene hulpbronnen. De Commissie brengt de negen kuststaten van de Oostzee en de Europese Unie samen om beslissingen te nemen en gezamenlijk actie te ondernemen.
Over het Zweedse Agentschap voor Zee- en Waterbeheer (SwAM):
Het Zweedse Agentschap voor Zee- en Waterbeheer (SwAM – *Havs- och vattenmyndigheten*) is het overheidsagentschap dat verantwoordelijk is voor geïntegreerd zee- en waterbeheer in Zweden. De missie van SwAM is het waarborgen van duurzaam gebruik en beheer van zeeën, meren en rivieren om een goede milieutoestand te bereiken. SwAM ontwikkelt kennis, geeft advies en coördineert nationale inspanningen ter bescherming van aquatische ecosystemen, waaronder de bestrijding van zwerfvuil in zee, het bevorderen van duurzame visserij en de implementatie van nationale en EU-milieuwetgeving.
