De inwerkingtreding van de Europese Unie-verordening inzake verpakkingen en verpakkingsafval (PPWR) markeert een belangrijke mijlpaal in de Europese transitie naar een meer circulaire economie.
De nieuwe regelgeving introduceert strengere controles op verpakkingen, waaronder beperkingen op PFAS in verpakkingen die met levensmiddelen in contact komen, geharmoniseerde regels voor producenten en fabrikanten, en nieuwe verplichtingen die zijn ontworpen om de transparantie en verantwoording in de gehele verpakkingswaardeketen te verbeteren.
Voor KIMO, de organisatie die kustgemeenten vertegenwoordigt die zich inzetten voor de bescherming van het mariene en kustmilieu, zijn deze ontwikkelingen een welkome en noodzakelijke stap voorwaarts. Het verminderen van verpakkingsvervuiling aan de bron is veel effectiever dan het opruimen van afval nadat het in het milieu terecht is gekomen.
De invoering van limieten voor PFAS – vaak aangeduid als ‘eeuwige chemicaliën’ vanwege hun persistentie in het milieu – is bijzonder belangrijk. PFAS-verontreiniging vormt een groeiende zorg voor mariene ecosystemen, kustgemeenschappen en de volksgezondheid. Strengere controles op het gebruik ervan in verpakkingen leveren een belangrijke bijdrage aan het voorkomen van vervuiling voordat deze zich voordoet.
Een meer geharmoniseerde aanpak voor verpakkingen.
De PPWR pleit ook voor een meer geharmoniseerde Europese aanpak van verpakkingsbeheer. Gemeenschappelijke definities en duidelijkere verantwoordelijkheden in alle EU-lidstaten moeten de naleving vergemakkelijken voor grensoverschrijdende bedrijven en tegelijkertijd de verantwoording in de gehele verpakkingswaardeketen versterken.
Veel van de meer verreikende bepalingen van de regelgeving over recyclebaarheid, hergebruik en gerecycled materiaal zullen de komende jaren gefaseerd worden ingevoerd. KIMO verwelkomt deze duidelijke koers richting minder afval, veiligere materialen en meer circulaire verpakkingssystemen.
Gefaseerde invoering is een natuurlijk kenmerk van EU-wetgeving en geeft de industrie en overheidsinstanties de tijd om zich aan te passen. Kustgemeenschappen ondervinden echter dagelijks de gevolgen van verpakkingsvervuiling. Dit maakt een snelle, effectieve en ambitieuze implementatie essentieel.
Meer ambitie is nodig.
Naarmate de implementatie vordert, is KIMO van mening dat er verschillende gebieden zijn waar beleidsmakers hun ambities verder zouden moeten verhogen.
- De beperkingen op PFAS moeten verder gaan. Hoewel controles op PFAS in voedselverpakkingen een belangrijk beginpunt zijn, moeten beleidsmakers blijven werken aan de vervanging en uiteindelijke uitfasering van vermijdbare toepassingen van PFAS in verpakkingen, waar veilige alternatieven beschikbaar zijn. Dit is met name belangrijk voor de bescherming van recyclingstromen en om te voorkomen dat persistente chemicaliën in de economie blijven circuleren.
- Het principe 'de vervuiler betaalt' moet worden versterkt. Producenten dragen al bij aan het inzamelen, sorteren en recyclen van verpakkingsafval via regelingen voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid. Lokale overheden blijven echter vaak aanzienlijke kosten dragen voor het schoonmaken van stranden, havens en het verwijderen van zwerfvuil uit kustgebieden.
Er moet daarom meer aandacht worden besteed aan de manier waarop producentenverantwoordelijkheidssystemen kunnen helpen deze kosten te verlagen en gemeenschappen die te maken hebben met verpakkingsafval dat in het milieu terechtkomt, beter te ondersteunen. - Succes moet worden afgemeten aan de milieueffecten, niet alleen aan de recyclingpercentages. Een verpakking kan technisch gezien recyclebaar zijn en toch in zee belanden als deze vaak wordt weggegooid of gemakkelijk door wind en water wordt meegevoerd. Vanuit een kustperspectief moeten verminderingen van strandafval, zeeafval en microplasticvervuiling als even belangrijke indicatoren voor vooruitgang worden beschouwd. De effectiviteit van het PPWR (Public Package of Water Resources) moet uiteindelijk worden beoordeeld op de vraag of het voorkomt dat vervuiling het milieu bereikt.
- Ten slotte moet er meer aandacht worden besteed aan de verpakkingssoorten die het meest voorkomen in het mariene milieu. Voedselverpakkingen, afhaalverpakkingen, drankflessen en andere lichte verpakkingen dragen nog steeds aanzienlijk bij aan de vervuiling van kustgebieden. Het voorkomen van vervuiling vereist meer dan alleen het recyclebaar maken van verpakkingen. Het vereist ook het verkleinen van de kans dat de meest problematische items überhaupt als afval in het milieu terechtkomen, door middel van een beter productontwerp, het verminderen van onnodige verpakkingen, het verbeteren van hergebruiksystemen en het implementeren van strengere maatregelen om zwerfvuil en lekkage in het milieu te voorkomen.
Van regelgeving naar schonere zeeën
De PPWR is een van de belangrijkste hervormingen van het Europese verpakkingsbeleid in decennia, en KIMO verwelkomt de inwerkingtreding ervan. Strengere controles op schadelijke stoffen, duidelijkere producentenverantwoordelijkheden en maatregelen om verpakkingsafval te verminderen, vormen allemaal positieve vooruitgang.
Nu Europa de overgang maakt van regelgeving naar implementatie, zal KIMO International zich blijven inzetten voor beleid dat vervuiling bij de bron voorkomt, kustgemeenten ondersteunt en meetbare verminderingen van zeeafval, microplastics en chemische vervuiling in de Europese zeeën oplevert.
Voor kustgemeenschappen zal de ultieme maatstaf voor succes niet alleen de hoeveelheid gerecyclede verpakkingen zijn. Het zal vooral gaan om de hoeveelheid vervuiling die wordt voorkomen en die anders het mariene milieu zou bereiken.